Polska zadba o groby polskich bohaterów spoczywających w Wielkiej Brytanii

Wojciech Labuda, pełnomocnik prezesa Rady Ministrów ds. Ochrony Miejsc Pamięci, zakończył swoją 3-dniową wizytę w Wielkiej Brytanii w związku z projektem objęcia pracami renowacyjnymi ponad 80 polskich grobów w Wielkiej Brytanii. Rząd polski planuje akcję odnowienia zaniedbanych grobów najbardziej zasłużonych członków rzadu II Rzeczypospolitej, Rządu RP na uchodźstwie i innych wybitnych postaci, które spoczywają, często zapomniane, na brytyjskich cmentarzach.

W czasie wizyty na cmentarzu Brompton Pan Minister powiedział: “Odnawiając groby zasłużonych Polaków w Wielkiej Brytanii oddajemy im historyczną sprawiedliwość (…) Wielka Brytania stała się drugim domem dla przedstawicieli pokoleń polskiej inteligencji. Przez lata pamięć o nich rugowano, wymazywano. Wolna Polska przez 30 lat nie odpowiedziała na potrzebę zadbania o pamięć, o oddanie sprawiedliwości historycznej tym osobom. Dzisiaj chcemy te wiatry historii odwrócić.” 

Była to bardzo intensywna wizyta, w czasie której Pan Minister odwiedził ogromną ilość miejsc pamięci, organizacji i instytucji polonijnych jak POSK, Ognisko, Instytut Sikorskiego, Studium Polski Podziemnej. Na cmentarzu Brompton i Gunnersbury oddał hołd wielu wybitnym Polakom, którzy odeszli czekając na wolną Ojczyznę. Dziś wolna Polska oddaje im hołd, a Polonia na Wyspach zadba o to, by nasze dziedzictwo zostało przekazane następnym pokoleniom.

Biuro prasowe Ambasady RP w Londynie przygotowało notatkę prasową dotyczącą wspomnianej akcji rządowej. Publikujemy ją poniżej:

***

“Ponad 80 nagrobków zasłużonych Polaków pochowanych w Wielkiej Brytanii – polskich działaczy społecznych, politycznych, wojskowych, a także ludzi nauki i kultury – zostanie objętych  pracami renowacyjnymi. Przedsięwzięcie na zlecenie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów realizuje Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego.

Wybuch wojny w 1939 roku, a następnie niemiecka oraz sowiecka okupacja zmusiły rzesze Polaków do opuszczenia kraju i życia na emigracji. Wielu z naszych rodaków znalazło schronienie w Wielkiej Brytanii, gdzie stworzyli podstawy funkcjonowania polskiej państwowości na uchodźstwie. Ich działalność pozwoliła na zachowanie polskiej tradycji parlamentarnej i legitymizmu władzy, w czasie, gdy polskie ziemie znajdowały się pod okupacją hitlerowską i sowiecką. Podtrzymywali również polskie tradycje i kulturę w środowisku emigracyjnym. Wielu z nich zmarło na wygnaniu i zostało pochowanych w obcej ziemi, z dala od Polski. W Wielkiej Brytanii, a w szczególności w Londynie, są cmentarze, na których znajdują się duże skupiska polskich grobów. Niektóre pozostają w zapomnieniu, ich opiekunowie zmarli albo żyją rozproszeni po całym świecie.

– Władze RP dostrzegają potrzebę podjęcia działań polegających na przeprowadzeniu prac renowacyjnych i  zapewnieniu stałej opieki nad polskimi grobami w Wielkiej Brytanii, gdzie środowisko emigracyjne było wyjątkowo liczne – mówił Wojciech Labuda – Realizacja projektu opieki nad grobami Polaków, którzy poświęcili swoje życie służbie Państwu Polskiemu i jego odrodzeniu, jest widocznym znakiem dla wszystkich mieszkańców Wielkiej Brytanii oraz dla mieszkających tam Polaków, że Państwo Polskie nie zapomina o swoich obywatelach – dodał.

Tegoroczny projekt polegający na objęciu pracami renowacyjnymi ponad 80 polskich grobów jest kontynuacją zeszłorocznych działań. W 2022 r. Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego zrealizowała prace, które pozwoliły zlokalizować 118 polskich nagrobków, przeprowadzić inwentaryzację określającą stan ich zachowania oraz opracować program prac konserwatorskich. Tegoroczne prace renowacyjne nagrobków, w zależności od stanu zachowania, będą obejmowały działania takie jak: wypoziomowanie i ustabilizowanie płyt, oczyszczenie ich powierzchni z zabrudzeń i roślinności, oczyszczenie i odnowienie napisów, naprawę spoinowania oraz uszkodzeń mechanicznych, ewentualnie wymianę elementów nagrobków.

Jednym z pierwszych działań zrealizowanych w ramach projektu było zamieszczenie nowych płyt nagrobnych na symbolicznych grobach Prezydentów RP na uchodźstwie: Władysława Raczkiewicza, Augusta Zaleskiego i Stanisława Ostrowskiego. Odnowiony został także nagrobek gen. Władysława Sikorskiego. Groby te znajdują się na Cmentarzu Lotników Polskich w Newark w Anglii.

Zaplanowana jest także opieka konserwatorska nad polskimi grobami powstańców styczniowych, listopadowych i innych bojowników o wolność Polski znajdujących się na cmentarzu Highgate w Londynie, na tzw. Wzgórzu Orła Białego. Miejsce to, przez swoją symbolikę – orła wychodzącego spod grobowej płyty, miało istotne znaczenie nawiązujące do walki o odzyskanie niepodległości i do odrodzenia państwa polskiego po 123 latach zaborów. Obecnie nagrobki znajdują się w bardzo złym stanie i wymagają pilnych prac konserwatorskich.

Projekt służy także przypomnieniu postaci polskiego życia emigracyjnego, czasów, w których przyszło im działać oraz wyzwań, jakim usiłowali sprostać. W ramach projektu prowadzone będą również działania informacyjne. Materiały informacyjne nt. rządów oraz prezydentów RP na uchodźstwie, najważniejszych postaci i faktów historycznych z tego okresu naszej historii można znaleźć na stronie www.misjawolnapolska.pl”

Od lewej: Minister Wojciech Labuda, Andrzej Suchcitz, dyrektor archiwów w Instytucie Sikorskiego, Anna Tarnowska Waszak, konsul RP w Londynie

Wojciech Labuda zwrócił się za pośrednictwem mediów o pomoc w dotarciu do rodzin, krewnych czy spadkobierców części osób, których groby Fundacja “Pomoc Polakom na Wschodzie” zamierza wyremontować. Zgodnie z brytyjskim prawem wszelkie prace konserwacyjne muszą odbywać się w porozumieniu z rodzinami.

Na liście osób pochowanych w Wielkiej Brytanii, których krewnych fundacja obecnie poszukuje, jest 51 osób. Lista dostępna jest tutaj.

Kontakt dla rodzin: 

Tomasz Muskus, tel. +44 7900 120 469, e-mail: mtomasz981@gmail.com

Adam Pszczółkowski, tel.: +48 510 040 086, e-mail: apszczol@wp.pl

Tomasz Roguski, tel.: +48 514 777 489, e-mail: t.roguski@pol.org.pl

***

“Ojczyzna to ziemia i groby. Narody tracąc pamięć tracą życie”– Cyprian Kamil Norwid

Opracowała: Maria Byczynski

Zdjęcia: British Poles

 

Projekt jest realizowany przez Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego na zlecenie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów RP w ramach zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za Granicą 2023.

Socials: