Polsko-brytyjska umowa wojskowa z 1940 roku 1940 roku

5 sierpnia, 2020

5 sierpnia w Londynie Premier RP gen. Władysław Sikorski oraz premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill podpisali polsko-brytyjską umowę wojskową, w której uregulowano kwestie dotyczące formowania sił zbrojnych i rodzajów jednostek:

  • możliwość utworzenia dużego związku taktycznego przez dowództwo polskie;
  • zaopatrywanie sił polskich w niezbędne wyposażenie, w tym uzbrojenie i sprzęt wojskowy, przez Wielką Brytanię;
  • status żołnierzy polskich – sygnowanie umowy pociągnęło za sobą uchwalenie Allied Forces Act, na mocy którego Polskie Siły Zbrojne (PSZ) uzyskały ten sam status prawny, co siły zbrojne Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

POLSKIE SIŁY POWIETRZNE

Polskie Siły Powietrzne (PSP) miały jednak wykonywać rozkazy RAF i podporządkować się pod względem organizacyjnym. Co więcej, polscy lotnicy mieli podlegać brytyjskim sądom wojskowym. Niekorzystne postanowienia umowy w zakresie sądownictwa zostały zmienione dopiero 26 marca 1944 roku, kiedy to na mocy królewskiego dekretu sądzenie lotników PSP przekazano jurysdykcji wojskowych sądów polskich, przy czym każdy przypadek przeniesienia sprawy wymagał zgody zwierzchnika RAF. Nie ulega wątpliwości, iż nawet po wprowadzeniu zmian PSP były silnie uzależnione od RAF, a kwestia jurysdykcji sądów wojskowych uwypuklała organizacyjne podporządkowanie tej części PSZ.

POLSKA MARYNARKA WOJENNA

W przypadku ustaleń polsko-brytyjskich kluczowe znaczenie odgrywała umowa morska, której ramy wyznaczyło porozumienie podpisane 18 czerwca 1939 roku. Na mocy dokumentu Polska Marynarka Wojenna (PMW) miała korzystać z brytyjskiej bazy w Plymouth. Dopełnieniem dla układu była umowa wojskowa z 18 listopada 1939 roku, zgodnie z którą wyznaczono zakres współpracy PMW z Royal Navy. I tak: – pod względem organizacyjnym i operacyjnym PMW została podporządkowana Royal Navy;

  • personel polski zachowywał polskie odznaczenia i mundury oraz podlegał polskiemu regulaminowi służby okrętowej;
  • strona brytyjska udzielała stronie polskiej pożyczki na utrzymanie, szkolenie i ekwipowanie PMW – pożyczka miała zostać spłacona po zakończeniu działań wojennych

KOSZTY

Ostatnim elementem porozumień wojskowo-politycznych były kwestie finansowe. Na mocy sierpniowej umowy lotniczej wydatki na utrzymanie PSP miał ponosić Rząd Brytyjski, przy czym traktowane były jak pożyczka udzielana Rządowi Emigracyjnemu. Ostatecznie jednak spłata długów wojennych została umorzona, a to ze względu na przystąpienie do wojny Stanów Zjednoczonych i ustawodawstwo zapoczątkowane porozumień brytyjsko-amerykańskim o nazwie Lend Lease Act. 29 czerwca 1944 roku rządy polski i brytyjski sygnowały kolejne porozumienie ostatecznie umarzające długi wojskowe powstałe po stronie polskiej. Wcześniej, bo 1 stycznia 1943 roku, Air Ministry zakończyło naliczanie kosztów, uznając je za bezcelowe wobec amerykańskich zobowiązań finansowych.

Informacja: Polonijna Agencja Informacyjna

 

Najnowsze NAJNOWSZE


Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR:

Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR: