42. rocznica wprowadzenia stanu wojennego w Polsce

13/12/2023
Historia

Wprowadzenie stanu wojennego to jedna z najczarniejszych dat w historii Polski. Władze komunistyczne decydując się na tak drastyczny krok dążyły – przy użyciu drastycznych środków i metod – do zduszenia wszelkiej niezależnej działalności. Nie osiągnęły celu ze względu na determinację części społeczeństwa. Przetrwanie było możliwe między innymi z uwagi na dwa czynniki: pomoc Kościoła i pomoc zagraniczną.

Rozpoczęcie “wojny z narodem” przez ekipę Jaruzelskiego wywołało za granicą nie mniejszy szok niż w kraju. Najbardziej stanowcza była reakcja Stanów Zjednoczonych. 23 grudnia 1981 r. prezydent Ronald Reagan ogłosił sankcje wobec PRL. Poza tym wskazał ZSRR jako państwo faktycznie odpowiedzialne za stan wojenny i wprowadził sankcje również wobec Związku Sowieckiego.

Państwa Europy Zachodniej nie przyłączyły się do bojkotu, przyjmując wprowadzenie stanu wojennego raczej z ulgą. Kanclerz RFN Helmut Szchmidt na wspólnej konferencji z NRD-owskim przywódcą Erichem Honeckerem w grudniu 1981 r. powiedział, że stan wojenny był koniecznością (“Ich bedaure, dass dies Nun notwendig war”). Powiedział, że “Pan Honecker jest równie jak ja zaniepokojony, że okazało się to konieczne”. Z ekipą Jaruzelskiego sympatyzowała znaczna część zachodnioniemieckich mediów. “Die Zeit” napisał: “Generałowi należy życzyć powodzenia, a stan wojenny zapewnia oddech samym Polakom, Rosjanom, Zachodowi i daje wszystkim szansę, może ostatnią, cofnięcia się o krok od przepaści.”

Już 13 grudnia 1981 r. francuski minister spraw zagranicznych Claude Cheysson oświadczył, że stan wojenny “to nie nasza sprawa, nic w tej sprawie nie zamierzamy robić”. W podobnym tonie wypowiedział się austriacki kanclerz Bruno Kreyski.

Należy dodać, że cytowani politycy zachodnioeuropejscy byli równocześnie w swoich krajach przywódcami partii socjalistycznych czy socjaldemokratycznych, starających się tradycyjnie utrzymywać dobre stosunki z władzami PRL. Z kolei, co mogło wydawać się zaskakujące, stan wojenny potępiła włoska Partia Komunistyczna.

Zupełnie odmiennie zareagowały społeczeństwa państw zachodnich. Już w pierwszych dniach stanu wojennego w całej Europie Zachodniej doszło do manifestacji potępiających postępowanie władz PRL. Do największych doszło w Paryżu, Londynie i w Skandynawii.

Źródło: Włodzimierz Domagalski, Polska Agencja Informacyjna

Zdjęcie: Chris Niedenthal