„Cykl Historyczny 2026” to roczny, kompleksowy program edukacji historycznej i obywatelskiej skierowany do polskiej młodzieży w Szkocji. Projekt stanowi kontynuację i rozwinięcie dotychczasowych działań środowisk szkolnych i organizacyjnych Polonii w Edynburgu i okręgu. Organizatorem jest polsko-szkockie Stowarzyszenie Parasol.
Program obejmuje trzy moduły merytoryczne, osadzone w realnym doświadczeniu kontaktu z historią: stałą opiekę nad mogiłami polskich i brytyjskich żołnierzy w Edynburgu, konferencję i warsztaty poświęcone historii Polskiej Marynarki Wojennej podczas II wojny światowej, oraz wystawę i zajęcia edukacyjne związane z Cichociemnymi.
Każdy element programu stanowi inny typ kontaktu z historią: pamięć o konkretnym człowieku i jego grobie, historia broni i formacji wojennych na uchodźstwie oraz historia działań specjalnych i konspiracyjnych. Wspólną osią programu jest wprowadzanie młodego pokolenia w realne dziedzictwo polskiego wysiłku zbrojnego podczas II wojny światowej, w przestrzeni geograficznej i kulturowej, w której żyją obecnie — w Wielkiej Brytanii.
Projekt składa się z trzech komplementarnych modułów:
„Mogiła Bohatera”, „Polska Marynarka Wojenna w II wojnie światowej / ORP Orzeł” oraz „Cichociemni”. Każdy z nich prezentuje inny aspekt polskiego wysiłku zbrojnego podczas II wojny światowej, jednocześnie ukazując wkład Polaków w walkę o wolność Europy oraz znaczenie współpracy polsko-brytyjskiej. Program został zaplanowany tak, aby młodzież nie tylko zdobywała wiedzę historyczną, ale także rozwijała poczucie odpowiedzialności za zachowanie pamięci narodowej oraz budowała więź z polskim dziedzictwem kulturowym.
Pierwszy moduł – „Mogiła Bohatera” – realizowany od stycznia do czerwca 2026 roku, polega na objęciu stałą opieką grobów polskich żołnierzy znajdujących się na cmentarzach na terenie Szkocji. W ramach projektu uczniowie szkół polonijnych otrzymują pod opiekę wybrane mogiły, o które dbają przez określony czas. Opieka nad grobami obejmuje zarówno troskę o miejsce spoczynku poległych, jak i pracę edukacyjną polegającą na poznawaniu historii konkretnych żołnierzy.
Uczniowie prowadzą poszukiwania biograficzne, analizują materiały źródłowe i poznają kontekst historyczny związany z losami poległych. Następnie przygotowują krótkie prezentacje i wystąpienia, podczas których przedstawiają historię „swojego” bohatera innym uczniom. Taka forma pracy rozwija umiejętności badawcze, uczy krytycznego myślenia, pracy zespołowej oraz odpowiedzialności za zachowanie pamięci o bohaterach. Projekt ma również silny wymiar wychowawczy – poprzez osobisty kontakt z miejscami pamięci młodzież uczy się szacunku wobec przeszłości, rozwija postawy obywatelskie i patriotyczne oraz poznaje wspólną historię Polski i Wielkiej Brytanii.
Drugi moduł – „Polska Marynarka Wojenna w II wojnie światowej / ORP Orzeł” – zaplanowany na wrzesień 2026 roku, obejmuje konferencję historyczną oraz warsztaty edukacyjne dla uczniów szkół polonijnych w Szkocji. Wydarzenie poświęcone jest historii Polskiej Marynarki Wojennej podczas II wojny światowej oraz jej działalności u boku aliantów na terenie Wielkiej Brytanii. Szczególnym elementem programu jest upamiętnienie 87. rocznicy brawurowej ucieczki okrętu podwodnego ORP „Orzeł” z internowania w Tallinnie – jednego z najbardziej symbolicznych wydarzeń w historii polskiej marynarki.
Podczas konferencji i warsztatów młodzież poznaje historię polskich marynarzy, ich służby, odwagi i determinacji w walce o wolność Polski. Spotkania z ekspertami, prezentacje oraz zajęcia warsztatowe pozwalają uczniom aktywnie uczestniczyć w odkrywaniu historii, zadawać pytania oraz analizować wydarzenia historyczne w szerszym kontekście międzynarodowym. Wydarzenie ma na celu nie tylko przekazanie wiedzy, lecz także budowanie poczucia dumy z polskich tradycji wojskowych oraz podkreślenie znaczenia współpracy polsko-brytyjskiej w czasie II wojny światowej.
Trzeci moduł – „Cichociemni” – zaplanowany na październik 2026 roku, obejmuje wystawę historyczną oraz warsztaty edukacyjne poświęcone elitarnej formacji spadochroniarzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Cichociemni byli żołnierzami szkolonymi do wykonywania zadań specjalnych w okupowanej Polsce – prowadzili działania dywersyjne, szkolili żołnierzy Armii Krajowej i wspierali polskie struktury konspiracyjne.
Wystawa oraz towarzyszące jej zajęcia warsztatowe mają przybliżyć młodzieży historię tej niezwykłej formacji, ukazując wartości, które reprezentowali jej żołnierze: odwagę, lojalność, solidarność oraz bezinteresowną służbę Ojczyźnie. Spotkanie z historią Cichociemnych ma inspirować młodych ludzi do refleksji nad znaczeniem patriotyzmu, odpowiedzialności i poświęcenia dla dobra wspólnego. Jednocześnie wydarzenie stanowi przestrzeń do rozmowy o polskiej historii oraz o roli młodego pokolenia w pielęgnowaniu pamięci narodowej w środowisku polonijnym.
Cały program opiera się na aktywnym udziale młodzieży szkolnej, która poprzez udział w projektach badawczych, warsztatach, spotkaniach i działaniach upamiętniających staje się współtwórcą procesu edukacyjnego. Dzięki temu historia przestaje być abstrakcyjną opowieścią, a staje się realnym doświadczeniem związanym z konkretnymi miejscami, ludźmi i wydarzeniami. Program wzmacnia więź młodego pokolenia z historią Polski, jednocześnie pokazując, że polskie dziedzictwo historyczne jest obecne również w przestrzeni Wielkiej Brytanii.
Jednocześnie warto podkreślić, że oprócz programu „Program edukacji historycznej i patriotycznej młodzieży polonijnej w Szkocji – Cykl Historyczny 2026”, stowarzyszenie Polish-Scottish Connections „PARASOL” realizuje w 2026 roku także szereg innych inicjatyw społecznych, edukacyjnych i patriotycznych, angażujących wolontariuszy oraz polską społeczność w Szkocji.
Luty – Projekt Północ
Projekt Północ to cykliczna inicjatywa wolontariacka, w ramach której uczestnicy wspólnie wyruszają na północ Szkocji, aby opiekować się miejscami pamięci oraz oddać hołd polskim żołnierzom spoczywającym z dala od ojczyzny. Projekt realizowany jest dzięki zaangażowaniu wolontariuszy oraz współpracy z partnerami, których łączy potrzeba pielęgnowania historii i pamięci narodowej.
Każda edycja projektu to wiele godzin wspólnej podróży, pracy i rozmów — od porządkowania i odwiedzania cmentarzy, przez dokumentowanie historii, po symboliczne upamiętnienia. Działania te mają charakter oddolny i opierają się na pasji, odpowiedzialności oraz potrzebie działania na rzecz wspólnego dobra. Projekt Północ jest przykładem wolontariatu w najczystszej formie – bezinteresownego, wymagającego, a jednocześnie niezwykle potrzebnego dla zachowania pamięci o polskich żołnierzach, których los zaprowadził na krańce Europy.
Marzec – Rajd Rowerowy Żołnierzy Wyklętych
Cykliczny Rajd Rowerowy Polonii w Szkocji to inicjatywa społeczna i wolontariacka, która łączy polską społeczność wokół aktywnego spędzania czasu oraz budowania relacji międzyludzkich. Wydarzenie ma charakter otwarty – mogą w nim uczestniczyć całe rodziny, dzieci, młodzież, osoby aktywne fizycznie oraz seniorzy, niezależnie od poziomu zaawansowania.
Rajd organizowany jest dzięki zaangażowaniu wolontariuszy, którzy wspólnie planują trasy, dbają o bezpieczeństwo uczestników i tworzą przyjazną atmosferę sprzyjającą integracji. Trasy prowadzą przez malownicze tereny Szkocji, co sprzyja rozmowom, wspólnemu przeżywaniu wydarzenia oraz budowaniu relacji w środowisku polonijnym.
Celem wydarzenia jest nie tylko promowanie zdrowego stylu życia, lecz przede wszystkim wzmacnianie więzi wśród Polonii, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu oraz budowanie wspólnoty opartej na współpracy, wzajemnym wsparciu i pamięci historycznej.
Marzec – Turniej Generałów Polskich w Szkocji
Turniej Generałów Polskich w Szkocji to cykliczne wydarzenie sportowe, które łączy polską społeczność wokół piłki nożnej, aktywności fizycznej i wspólnej zabawy. W organizację wydarzenia zaangażowani są wolontariusze, lokalne kluby sportowe oraz szkoły polonijne, które wspólnie tworzą bezpieczną i przyjazną przestrzeń dla dzieci, młodzieży i całych rodzin.
Oprócz sportowej rywalizacji podczas turnieju odbywają się również warsztaty edukacyjne poświęcone historii Żołnierzy Niezłomnych. Dzięki temu uczestnicy mogą łączyć sportową pasję z poznawaniem ważnych wydarzeń i postaci z historii Polski.
Turniej stanowi okazję do integracji polskiej społeczności w Szkocji, budowania relacji między uczestnikami oraz promowania aktywnego stylu życia. Jednocześnie pokazuje, jak poprzez sport można przekazywać wartości patriotyczne i budować poczucie wspólnoty na emigracji.
Lipiec – Wyjazd na Ukrainę (Lwów)
Wyjazd do Lwowa to cykliczna inicjatywa o charakterze edukacyjnym i społecznym, której celem jest pielęgnowanie pamięci historycznej oraz budowanie więzi z Polakami mieszkającymi na Ukrainie. Wydarzenie realizowane jest dzięki zaangażowaniu wolontariuszy oraz współpracy z lokalnymi partnerami.
Podczas wyjazdu uczestnicy odwiedzają najważniejsze polskie miejsca pamięci we Lwowie, w tym Cmentarz Janowski oraz Cmentarz Łyczakowski. Jest to okazja do oddania hołdu polskim żołnierzom i cywilom związanym z historią tego regionu oraz do poznania bogatego dziedzictwa polsko-ukraińskiego.
Wyjazd obejmuje również spotkania z lokalną społecznością polską, warsztaty edukacyjne oraz działania wspierające rodaków mieszkających na Ukrainie. Dzięki temu uczestnicy mają możliwość aktywnego udziału w inicjatywach społecznych, budowania międzynarodowych relacji oraz rozwijania postaw solidarności, patriotyzmu i odpowiedzialności za wspólne dziedzictwo historyczne.
Portal British Poles jest patronem medialnym wydarzeń. O szczegółach będziemy informować na bieżąco.
