Hołd dla żołnierzy pochowanych na Cmentarzu Wojennym Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu

Październik 31, 2019

Minął kolejny rok, wiele osób w Wielkiej Brytanii świętuje dziś Halloween, ale dla wszystkich z nas jest to też czas pełen refleksji i zadumy. Niewielu ludzi pamięta, że dzisiejsza data jest również datą bardzo szczególną, gdyż 31 października 1940 roku doszło do zakończenia Bitwy o Wielką Brytanię.

Przez kilka kolejnych dni odwiedzimy tysiące polskich grobów na terenie całej Wielkiej Brytanii. Spoczywają w nich nasi bliscy, którzy odeszli tak daleko od Ojczyzny. Wśród nich są też miejsca pochówku polskich żołnierzy, którzy polegli w walce. Im wszystkim oddamy cześć, zapalimy znicze na ich grobach.

Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu

Tym bardziej należy przypomnieć, że w Polsce również znajdują się miejsca upamiętniające żołnierzy brytyjskich. Jednym z nich jest Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu, na którym spotkaliśmy Pana Tomasza Wiśniewskiego, gdy składał wieniec na grobach poległych Brytyjczyków. Okazało się, że jest on prezesem licznych organizacji polonijnych działających na terenie Wielkiej Brytanii. Ich celem jest, między innymi, dbanie o pamięć polskich lotników stacjonujących w Anglii i poległych w czasie II wojny światowej.

Położona na niewielkim pagórku, skryta wśród drzew nekropolia znajduje się na terenie Parku Cytadela. Pochowano na niej lub upamiętniono symbolicznie żołnierzy różnych narodowości, ale walczących pod flagą brytyjskiej Wspólnoty Narodów w czasie dwóch wojen światowych: Brytyjczyków, Kanadyjczyków, Australijczyków, Nowozelandczyków, żołnierzy Południowej Afryki, Francuza, Greka i Norwega oraz Polaków.

Cmentarz powstał w 1925 roku z inicjatywy Imperial War Graves Commission (dziś: Commonwealth War Graves Commission czyli Komisja Wojenna Wspólnoty Narodów), która przeniosła do Poznania szczątki z grobów porozsiewanych po całej Polsce po I wojnie światowej. Byli to głównie wojskowi z obozów jenieckich, którzy dostali się do niewoli na froncie zachodnim. Kolejni (głównie lotnicy), którzy spoczęli tutaj po zakończeniu działań wojennych w 1945 roku,  pochodzili z różnych frontów, najwięcej z Francji, Belgii, Grecji oraz z zestrzelonych samolotów m.in. podczas bombardowań Szczecina. Umierali w obozach jenieckich, ginęli w czasie ucieczek, ale też na służbie, m.in. zestrzeleni w czasie akcji desantowych nad Polską. Wiele nagrobków jest łączonych, to znak, że żołnierze polegli razem podczas jednej akcji. W sumie pochowanych jest 174 żołnierzy Wspólnoty Narodów z I wojny światowej i 283 z II wojny światowej. Ostatnie szczątki przeniesiono do Poznania w 1990 roku.

W Polsce znajdują się jeszcze dwa podobne miejsca pamięci znajdujące się pod pieczą CWGC: cmentarz wojenny w Malborku oraz kwatera Wspólnoty Brytyjskiej na cmentarzu w Krakowie.

Ucieczka z obozu w Żaganiu

W Poznaniu spoczywają tam m.in. jeńcy, którzy w 1944 roku podjęli ucieczkę z obozu w Żaganiu. Na podstawie tej historii nakręcono film „Wielka ucieczka”.

Roger Bushell był inicjatorem Wielkiej Ucieczki z jenieckiego obozu dla alianckich pilotów Stalag Luft III w Żaganiu w 1944 roku. Urodzony w Afryce Południowej, był pilotem i dowódcą 92. dywizjonu. Do obozu trafił w 1940 roku po tym jak jego myśliwiec Spitfire został zestrzelony nad Francją.  W czasie niewoli trzykrotnie podejmował próby ucieczki. Zginął podczas ostatniej, złapany i rozstrzelany zaledwie kilka dni po wydostaniu się z obozu.
Sama zaś brawurowa ucieczka 76 jeńców z Żagania przeszła do historii II wojny światowej. Przez rok więźniowie kopali trzy tunele, by w nocy z 24 na 25 marca wyjść jednym z nich. Niestety, tylko trójce udało się w pełni uciec, pozostali zostali schwytani, Z 73 uciekinierów, 50 zostało zamordowanych, a szczątki 48 trafiły na poznański cmentarz.

Historię ucieczki jeńców opisał Paul Brickhill w powieści “The Great Escape” (1950). W 1963 roku książka doczekała się znanej ekranizacji, a w głównych rolach wystąpili m.in. Steve McQueen, Charles Bronson, James Garner i Richard Attenborough, który zagrał Rogera Bushella (w filmie jako Roger Bartlett).

Centralne miejsce nekropolii zajmuje Krzyż Poświęcenia z odwróconym mieczem. Wokół w równych szeregach stoją identyczne, proste, jasne nagrobki. Cały teren obsiany jest trawą.

Maki na grobach w Poznaniu

Czerwone maki to dla Brytyjczyków symbol pamięci o żołnierzach poległych na wojnach światowych. Ich popularność wzięła się z poezji wojennej, zwłaszcza wiersza „Na polach Flandrii” Johna McCrae z 1915 roku. To tam, pośród polnych kwiatów, miała miejsce jedna z najkrwawszych bitew I wojny światowej.

Już w pierwszych dniach listopada na poznańskich ulicach można zauważyć ludzi z wpiętymi w ubranie kotylionami z tych kwiatów. 11 listopada, w święto obchodzone na Wyspach jako Remembrance Day, Brytyjczycy składają wieńce z maków na grobach i pomnikach wojskowych.  Zwyczaj ten pielęgnowany jest na wszystkich brytyjskich cmentarzach na świecie, również w Poznaniu.

Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu jest kolejnym wspaniałym przykładem polsko-brytyjskiej przyjaźni i szacunku, jakim oba narody obdarzają się wzajemnie. Pamięć o poległych żołnierzach pozostanie w nas na zawsze, bez względu na to czy mieszkamy w Polsce, w Wielkiej Brytanii, czy też w innym zakątku świata. Polegli żołnierze wielu bitew, które toczyły się na całym świecie oddali nam wszystko co mieli – oddali nam swoje życie.

Pamiętajmy w tych szczególnych dniach o ich ogromnym poświęceniu i heroizmie.

Nel Badowska

Zdjęcia: Tomasz Wiśniewski i British Poles

 

Najnowsze NAJNOWSZE


Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR:

Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR: