Dosłownie w przeddzień 80. rocznicy niemieckiej inwazji na Polskę i wybuchu II wojny światowej, w londyńskim National Army Museum, została otwarta wystawa „Fighting and suffering: Polish citizens during World War II” (tłum.: Walka i cierpienie. Polscy obywatele w czasie II wojny światowej), która przedstawia walkę i cierpienia polskiego narodu w czasie II wojny światowej, oglądane z polskiej perspektywy. Wystawa jest nowatorska pod tym względem, gdyż rzadko kiedy na Zachodzie można natrafić na przedstawienie polskich doświadczeń wojennych widzianych naszym okiem. Przykładem może tu być polska Kampania Wrześniowa, która jest błędnie interpretowana (żeby nie powiedzieć zapomniana) oraz liczne mity, które narosły wokół niej.
Portal British Poles uczestniczył w premierze wystawy, zorganizowanej dla mediów polskich i brytyjskich w dniu 2 września.
National Army Museum, czyli Muzeum Armii Narodowej to stosunkowo nowe muzeum, otwarte w marcu 2017 roku w londyńskiej dzielnicy Chelsea, po 3 latach renowacji poprzedniego budynku. Otwarcia dokonała sama królowa. Jest to główne muzeum armii brytyjskiej.
Istotnym faktem jest, że od 2018 roku dyrektorem placówki jest Justin Maciejewski. Jak przyznał się w rozmowie z British Poles „nie zna dobrze języka polskiego, ale jest dumny ze swojego dziedzictwa i jego serce bije dla Polski”. Dyrektor jest otwarty na współpracę z Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Polską Ambasadą mając na celu przybliżenie Brytyjczykom polskiej historii.
Na premierę wystawy został zaproszony znany brytyjski historyk, student Normana Davisa, Roger Moorhouse. Jest autorem wielu książek historycznych, z których na szczególnie zainteresowaliśmy się pozycją „First to Fight. The Polish War 1939”. Jak powiedział nam autor, pracę nad książką rozpoczął ponad 3 lata temu i poświęcił jej niezliczoną ilość wizyt w naszym kraju. Uwieńczeniem tej pracy była polska premiera książki, która odbyła się 1 września w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, w czasie obchodów 80. rocznicy niemieckiej inwazji na Polskę i wybuchu II wojny światowej. Książka została przetłumaczona na język polski i opublikowana przez wydawnictwo „Znak” na kilka dni przed brytyjską premierą, która zapowiadana jest na 5 września.
Znakomity wykład Rogera Moorhouse dotyczył polskiej kampanii wrześniowej, która zdaniem historyka jest zapomniana lub niedoceniana przez świat zachodni. Moorhouse opowiedział o celowym atakowaniu cywili, masowych bombardowaniach, okrucieństwie niemieckim. Obalił kilka popularnych mitów propagandy niemieckiej, jak mit o polskiej kawalerii atakującej niemieckie czołgi swoimi lancami, czy mit propagandy sowieckiej, gdzie atak na Polskę 17 września i obecność wojsk sowieckich nigdy nie miały miejsca.
Historyk podkreślił, że siły polskie podjęły we wrześniu 1939 roku żywą obronę, oczekując, że będą im towarzyszyć sojusznicy brytyjscy i francuscy. 3 września odżyły nadzieje Polaków na szybkie zakończenie wojny z Niemcami. Obiecana pomoc, zagwarantowana traktatem sojuszniczym, nigdy jednak nie nadeszła.
Wystawa została stworzona przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i jak mówią jej twórcy opowiada o „polskiej walce z reżimami totalitarnymi, o miłości do wolności i heroizmie, aby ratować innych, a także o odwadze żołnierzy i zwykłych ludzi, o braterstwie broni i o walce o wolność innych krajów (…) Intencją wystawy jest poruszenie emocji osób zwiedzających tak, by w jak najbardziej sugestywny sposób opowiedzieć o okropieństwach II wojny światowej, poprzez wydarzenia i zjawiska wskazujące na wyjątkowość polskiego doświadczenia”.
Odwiedzający mogą również dowiedzieć się o tworzeniu polskiej armii w Wielkiej Brytanii i Francji oraz o ich wkładzie w czasie wojny. Obejmowały one walkę w bitwie o Anglię i pomoc w złamaniu kodu Enigmy.
Na zakończenie swojego wykładu Roger Moorhouse podkreślił: „W wyniku niemieckiej i sowieckiej agresji Polska straciła 6 milionów ludzi; poniosła proporcjonalnie największe straty ludności w czasie wojny, tracąc co piątego ze swoich obywateli”.
Następny wykład Rogera Moorhouse odbędzie się w muzeum 12 września, więcej informacji tutaj.
Zachęcamy do zwiedzenia wystawy, którą jest prezentowana w National Army Muzeum do 11 października, więcej informacji tutaj. Wstęp na wystawę jest bezpłatny. Warto zabrać ze sobą rodzinę i anglojęzycznych przyjaciół, by zapoznali się z niezwykle istotną rolą Polski w czasie II wojny światowej, uświadomili sobie polskie bohaterstwo oraz ogrom strat, jakie poniósł nasz naród.
Maria Byczynski
Zdjęcia: British Poles, Roger Moorhouse
