Konstytucja 3 Maja – pierwsza w Europie i druga na świecie

3 maja, 2021

3 maja 1791 roku, została podpisana pierwsza w Europie konstytucja (a druga na świecie po amerykańskiej z 1787). Przez kolejne pokolenia dzień ten, uznany za święto narodowe, pomagał podtrzymywać polskie dążenia do niepodległości.

Święto Konstytucji 3 Maja było zakazane w czasie rozbiorów, wznowione w 1919 roku w II Rzeczypospolitej , zdelegalizowane przez Niemców w czasie 2 wojny św., ponownie zdelegalizowane przez władze komunistyczne (zastąpione świętem 1 maja), uroczyście przywrócone w 1990 i obchodzone jako najważniejsze święto państwowe.

Konstytucja została zaprojektowana w celu zlikwidowania obecnych od dawna wad systemu politycznego Rzeczypospolitej. Na mocy tej uchwały, Rzeczpospolita stawała się monarchią konstytucyjną. Zostały zakazane konfederacje, a dzięki dziedziczności tronu zlikwidowano porządek bezkrólewia. Po śmierci Stanisława Poniatowskiego, korona miała powrócić do rąk Wettynów i królem miał zostać Fryderyk August III.

Władza ustawodawcza miała przejść w ręce sejmu. Zlikwidowane zostało liberum veto, a decyzje miał być podejmowane większością głosów.
Król miał prawo powoływać samodzielnie senatorów, urzędników, ministrów i oficerów. Władzę wykonawczą miał sprawować razem ze Strażą Praw, składającą się z 5 ministrów powołanych przez króla oraz prymasa.
Konstytucja 3 maja zachowała wiele z tradycji Rzeczypospolitej jednak zmieniła całkowicie ustrój państwa. Była dowodem na to, iż Polacy wbrew tezom o wrodzonej anarchii są zdolni do posiadania samodzielnego bytu państwowego.

Ten wzniosły akt prawny, już w preambule, definiował okoliczności i zmiany jakie Konstytucja 3 Maja wnosiła formując demokratyczny ustrój polityczny Rzeczypospolitej. 

W imię Boga w Trójcy Świętej Jedynego.

Stanisław August z Bożej łaski i woli Narodu Król Polski, Wielki Książe Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Inflancki, Smoleński, Siewierski i Czerniechowski, wraz z stanami skonfederowanemi, w liczbie podwójnej Naród Polski reprezentującemi, uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje, i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła, wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą egzystencyją polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć, mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy, dopóki by naród w czasie, prawem przepisanym, wyraźną wolą swoją nie uznał potrzeby odmienienia w niej jakiego artykułu. Do której to konstytucji dalsze ustawy sejmu teraźniejszego we wszystkiem stosować się mają.”

Wolność oznacza dla nas dumę z najstarszej konstytucji w Europie. Oznacza dumę z tego, że inne narody mogą się od nas uczyć jak zabezpieczać wolności naszych obywateli, jak dokonaliśmy tego w XVIII wieku. Nie odwrotnie, jak próbują nas dziś „uczyć” inne narody. Duma z naszej przeszłości nie ma nic wspólnego z szowinizmem. Jest honorem oddanym należnie naszym przodkom za ich wielkie osiągnięcia. Takie jak Konstytucja 3 Maja.

Niech żyje Najjaśniejsza Rzeczypospolita!

Opracowała Daria Więcek na podstawie: PF/AW, historykon.pl, Ustawa Rządowa z dnia 3-go maja 1791 roku

Zdjęcie główne: “Konstytucja 3 Maja 1791 roku” – obraz Jana Matejki, 1891, Zamek Królewski w Warszawie.

 

 

Najnowsze NAJNOWSZE


Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR:

Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR: