W dniu 15 października 2023 r. (niedziela) odbędą się wybory do Sejmu i do Senatu RP. W tym samym terminie odbędzie się referendum ogólnokrajowe. Z tej okazji przeprowadziliśmy wywiad z konsulem generalnym Rzeczypospolitej Mateuszem Stąsiekiem. Spotykaliśmy się w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym POSK w londyńskiej dzielnicy Hammersmith.

Maria Byczynski, British Poles: Panie konsulu, dziękujemy, że zechciał Pan spotkać się i poinformować naszych czytelników na temat zbliżających sie wyborów. Ostatnie wybory, w 2020 roku, były przeprowadzane w zupełnie innych warunkach.

Mateusz Stąsiek: Tak, w 2020 mieliśmy wybory prezydenckie. Odbywały sie w czasie pandemii, w lockdownie, a oddać głos można było tylko korespondencyjnie.

MB: No właśnie! Wtedy Wielka Brytania miała zarejestrowaną ogromną ilość wyborców. Jak pamiętam, na Wyspach było zarejestrowanych więcej osób, niż we wszystkich innych krajach razem wziętych. Po drugiej turze było ponad 180 tysięcy osób, a przykładowo w USA, gdzie też jest olbrzymia społeczność polska, w wyborach wzięło udział tylko 46 tysięcy osób.

MS: To prawda, Polacy w Zjednoczonym Królestwie są bardzo aktywni. Pamiętam, że na nasz okręg londyński przypado 108 tysięcy osób. Rzeczywiście, widzimy że z wyborów na wybory ta frekwencja rośnie. Nie zapominajmy, że wielu Polaków wraca do Polski a nasze liczby ciągle rosną, co świadczy o dużej aktywności w tym zakresie. 10 lat temu Polaków było więcej, a w wyborach parlamentarnych głosowało tylko około 50 tysięcy Polaków w okręgu londyńskim. Teraz widzimy, że liczba osób rejestrujących się wzrasta znacznie szybciej.

MB: Skoro mowa o rejestracji, to proszę nam powiedzieć jak się rejestrować i do kiedy?

MS: Rejestrować się można do 10 października tutaj.  Po rejestracji przychodzi potwierdzenie drogą mailową. Procedura jest bardzo prosta, ale zachęcamy, by nie czekać na ostatnią chwilę. Warto zapoznać się z listą komisji wyborczych i wybrać tę najbliższą miejsca zamieszkania. Warto, aby przychodząc do wyborów pamiętać numer komisji w miejscach, gdzie jest ich kilka, np. POSK czy Ambasada. Takich miejsc, gdzie jest więcej niż 1 komisja jest aż 12.

MB: Jakim dokumentem trzeba się legitymować w komisji wyborczej?

MS: Trzeba mieć ze sobą dowód osobisty lub paszport. Nie trzeba mieć zameldowania w Polsce, by brać udział w wyborach. Natomiast nie dostanie się karty wyborczej w komisji bez okazania ważnego dokumentu.

MB: Czy w związku z tak dużym zaangażowaniem wyborczym Polonii wzrasta też liczba komisji wyborczych?

MS: Tak, wychodzimy Polakom zamieszkałym w Wielkiej Brytanii naprzeciw. Liczba komisji wzrosła o 50% w stosunku do wyborów w 2019 roku. W całej Wielkiej Brytanii jest aż 75 komisji wyborczych. Każdy może zobaczyć na stronie internetowej, jak szybko wzrasta liczba zarejestrowanych osób.

MB: Skąd rekrutowani są pracownicy komisji? Kim są mężowie zaufania? Nasi czytelnicy często o to pytają, sami są zainteresowani wzięciem udziału w pracach komisji.

MS: Mężowie zaufania są zgłaszani przez komitety wyborcze każdej partii i nie są członkami komisji wyborczej. Mają prawo obserwowania wyborów i wnoszenia uwag do protokołu. Natomiast członków komisji wyborczych może być w każdej komisji maksymalnie 13. Są oni głównie delegowani przez komitety wyborcze oraz rekrutowani spośród organizacji partnerskich i zgłaszających się ochotników.

MB: Czy członkowie komisji wyborczych dostają diety? Jak wygląda ich praca?

MS: Tak, członkowie komisji dostają diety. Oni pracują bez przerwy w dniu wyborów, przynajmniej od 3-4 rano w niedzielę do zamknięcia komisji o 21, a potem liczą głosy. W tym czasie nie mogą opuścić komisji, bo głosy muszą być policzone w ciągu 24 godzin. Pójść spać można dopiero w poniedziałek. Ta praca, a właściwie służba w komisji wyborczej, jest bardzo wymagającym obowiązkiem. To wymaga wytrwałości. Rozmawiałem z wieloma osobami w poprzednich latach, które wychodziły zmęczone po pracy w komisji i zarzekały się, że nigdy wiecej nie wezmą na siebie tego obowiązku. A jak odespały to mówiły, że ta praca dała im dużo satysfakcji i można będzie na nich liczyć w nastepnych wyborach (śmiech).

MB: Dlaczego warto głosować?

MS: Głosowanie to przywilej demokracji. Wszyscy możemy wziąć udział w wyłonieniu rządzących. To jest zaszczyt, który niesie sa sobą odpowiedzialność. Tym bardziej jesteśmy pełni podziwu dla zaangażowania Polaków w wybory. Zachęcamy wszystkich do rejestracji i jedna prośba na koniec. Prosimy o jak najwcześniejsze przychodzenie do głosowania. Nie odkładajmy tego na popołudnie i wieczór, bo wtedy można spodziewać się kolejek. A chcemy, by wybory przebiegły sprawnie.

MB: Panie konsulu, trzymamy kciuki za sprawne przeprowadzenie wyborów. Ogromnie dziękujemy za wywiad i do zobaczenia w komisji wyborczej!

MS: Dziękuję i do zobaczenia.

Rozmawiała: Maria Byczynski

Zdjęcia: British Poles

Od redakcji: Zachęcamy do zapoznania się z naszym Poradnikiem dotyczącym rejestracji do wyborów, spisu komisji wyborczych na Wyspach i listy kandydatów w Polsce.