Jeśli w tym roku zostajesz na Wyspach, masz dwie sprawy: grób w Polsce i własny wieczór 1 listopada. Pierwszą da się załatwić zdalnie, drugą w jedno popołudnie w Londynie.

Grób w Polsce: jeden telefon

Zamów sprzątanie: według zestawienia cenauslug.pl (czerwiec 2026) jednorazowe sprzątanie kosztuje średnio 120 do 180 zł, a firma przysyła zdjęcie przed i po. Mycie pomnika, kwiaty i opieka przez cały rok to dodatki. Płać dopiero po otrzymaniu zdjęć i wymagaj danych firmy z NIP-em. Zamawiaj wcześnie: w ostatnich dniach października część firm nie ma już wolnych terminów. Jeśli nie znasz numeru kwatery, sprawdź, czy cmentarz jest w wyszukiwarce Grobonet.

Przy okazji sprawdź, do kiedy grób jest opłacony. Po 20 latach od pochówku zarządca cmentarza (gmina albo parafia) może przeznaczyć grób ziemny pod kolejny pochówek, jeśli nikt nie zgłosi zastrzeżenia i nie wniesie opłaty. Zastrzeżenie obowiązuje kolejne 20 lat i można je odnawiać. Jeśli od pogrzebu minęło już 20 lat, napisz do zarządcy: czy ktoś zgłosił zastrzeżenie i jak zapłacić z zagranicy.

Wieczór 1 listopada: cmentarz, tylko że tutaj

Według danych Polskiej Misji Katolickiej z 2018 roku, przytaczanych przez British Poles, na 1057 cmentarzach w Wielkiej Brytanii spoczywa 45 061 Polaków. Możesz zapalić znicz przy jednym z tych grobów. British Poles opublikował listę trzynastu londyńskich cmentarzy z polskimi grobami i adresami. Otwórz ją przed wyjściem z domu.

Kilka miejsc na początek:

• Gunnersbury Cemetery, 143 Gunnersbury Avenue, W3 8LE, metro Acton Town. Obelisk katyński z 1976 roku; spoczywa tam ponad 1600 Polaków, m.in. prezydent RP na uchodźstwie Kazimierz Sabbat.
• Northwood Cemetery: groby 54 polskich lotników.
• Brompton (premier Tomasz Arciszewski), Highgate (Feliks Topolski), Kensal Green St Mary’s (Krystyna Skarbek), Putney Vale, South Ealing: pojedyncze groby znanych Polaków. Lista British Poles mówi, gdzie szukać.
• Pomnik Lotników Polskich w Northolt, u zbiegu Western Avenue i West End Road, Ruislip HA4 6QX. Stowarzyszenie Polish Air Squadrons Association co roku organizuje tu wspólne zapalanie zniczy; w 2025 roku było to 1 listopada o 16:00. Datę i godzinę tegorocznego spotkania sprawdź na stronie stowarzyszenia.

Jeśli szukasz konkretnego nazwiska, na przykład lotnika z rodzinnych opowieści, pomagają wyszukiwarki niebieskaeskadra.pl i polishairforce.pl.

Kup znicze wcześniej i weź kilka.

Msza i poniedziałek

1 listopada to niedziela, więc msza po polsku będzie w każdej polskiej parafii w Londynie, od Ealingu i Hammersmith po Balham i Islington. Godziny na ten dzień sprawdź wcześniej w swojej parafii, bo w święta bywają przesunięte. 2 listopada, Zaduszki, to zwykły poniedziałek. Sprawdź, czy Twoja parafia ma wieczorną mszę za zmarłych.

Jedno zdjęcie więcej

Jeśli po wizycie na Gunnersbury albo w Northolt zostanie w telefonie zdjęcie znicza, wyślij je rodzinie w Polsce. I odwrotnie: poproś o zdjęcie z rodzinnego grobu. Niektórzy odkładają takie zdjęcia razem ze wspomnieniami na internetowej stronie pamięci (sam prowadzę taki serwis, pamietajmnie.pl). Ale samo zdjęcie na WhatsAppie też wystarczy.

Artur prowadzi serwis Pamiętaj Mnie (pamietajmnie.pl), w którym rodziny tworzą internetowe strony pamięci bliskich.