Oslo Myntgalleri, renomowany dom aukcyjny, organizuje pomiędzy 10-12 maja aukcję numizmatyczną nr 40, na której licytowana będzie jedna z najcenniejszych polskich monet. Wystawienie na aukcji 100-dukatówki Zygmunta III Wazy wywołało sensacje, a jej cena wywoławcza wynosi ponad 1 mln 300 tys. euro.
Polskie złote dukaty, przedstawiające wizerunki władców Polski, osiągają na aukcjach bardzo wysokie ceny. Najbardziej znane są dukaty wybite za panowania Zygmunta III Wazy (1566–1632), syna króla Szwecji Jana III i Katarzyny Jagiellonki, który został wybrany na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego w 1587 r. Rządził Rzeczpospolitą Obojga Narodów do śmierci.
Dukaty zostały wykonane w 1621 roku bydgoskiej mennicy przez wspomnianego gdańskiego wybitnego rytownika i medaliera Samuela Ammona, który pracował wcześniej w mennicy gdańskiej w latach 1610-1613.
Monety o tak wysokich nominałach jak 100-dukatówka nie były przeznaczone do obiegu. Były to tzw. “donatywy”. Król Zygmunt III Waza, wysyłając posłów z listem informującym o zwycięstwie, dołączał do niego monety tej emisji. Trafiały w ten sposób do najważniejszych polityków i arystokratów w Europie.
Wybito ich ograniczoną ilość i stąd wysoka cena i znaczenie historyczne.
Najcięższą polską monetą jest złoty dukat o próbie 967 (określany jest on również jako 100 dukatów koronnych). Moneta waży 348.34 g i ma średnicę 69.4 mm. Niezwykle rzadko pojawia się na aukcjach. Zwykle służy jako eksponaty w muzeach (jeden egzemplarz znajduje się w Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie, jeden na Wawelu). Ostatni raz na Międzynarodowej Konwencji Numizmatycznej w Nowym Jorku w 2018 roku sprzedano 100-dukatówkę za 2 miliony 160 tysięcy dolarów i jak do tej pory uważana jest za najdroższą polską monetę w historii.
W katalogu aukcji można przeczytać, że licytowana moneta jest jedną z 17 znanych pełnowagowych sztuk (349,49 g, 70 mm), z których 7 znajduje się w muzeach (2 w Polsce, 3 na Węgrzech, 1 w Niemczech, 1 w USA), a 10 w kolekcjach prywatnych. Tylko 3, wliczając licytowaną, sprzedano w XXI wieku. Jest to najlepiej zachowany egzemplarz, wzór dla matryc.
Na aukcjach czasami pojawiają się też monety o nominałach 50 i 80 dukatów, które również osiągają niezwykłe ceny. 16 września 2023 roku w Polsce sprzedano 50-dukatówkę na aukcji organizowanej została przez Antykwariat Numizmatyczny Michała Niemczyka w Warszawie. Aukcja trwała zaledwie minutę, pomimo tego, że cena wywoławcza wyniosła 1,8 mln zł. Jak podają organizatorzy licytacji moneta została sprzedana za 2 mln 700 tys. złotych (z prowizją domu aukcyjnego 3 mln 240 tys. złotych). Nabywcą okazało się Muzeum Historii Polski. Jak informuje Muzeum, wykonawca monety, Samuel Ammon “jest uważany za najwybitniejszego z medalierów działających w Rzeczypospolitej w okresie baroku. Zachwycony kunsztem gdańskiego mistrza, Zygmunt III Waza na prywatnej audiencji osobiście obdarował go złotym łańcuchem.”
Opis monety w katalogu:
-
Awers:PopiersiekrólaZygmuntaIIIWazywbogatozdobionejzbroizgłowąlwananaramienniku,łańcuchemOrderuZłotegoRunaiszarfą.Data„1621”wybitatrzykrotnie,inicjały„S.A.”(SamuelAmmon).Napis:„SIGISMVNDVS•III•D:G:POLONIÆ•ET•SVECIÆ•REX”.
-
Rewers: 9-polowa tarcza polsko-szwedzka otoczona łańcuchem Złotego Runa, inskrypcja z tytułami królewskimi i obwódka wieńcowa symbolizująca triumf chocimski.
Moneta jest określana jako „jedna z najpiękniejszych monet świata”, co sugeruje wysoką cenę wywoławczą i potencjalny rekord.
„Studukatówka z 1621 r. to największa złota moneta europejska I połowy XVII w., porównywalna jedynie z emisjami z Cesarstwa i Siedmiogrodu. Jej kunszt artystyczny (portret króla równy najlepszym obrazom) czyni ją arcydziełem barokowej sztuki medalierskiej (…) Ze względu na środki bezpieczeństwa, moneta (lot #499) nie będzie dostępna w Grand Hotelu podczas aukcji. Oglądanie możliwe tylko po wcześniejszym umówieniu” – czytamy w katalogu.
