O legendarnym generale Stanisławie Maczku mówi się ostatnio coraz więcej. To niewątpliwie zasługa tych, którzy generała jeszcze pamiętają i wiele mu zawdzięczają. Tym bardziej warto, by wiedzę o jego dokonaniach przekazać następnym pokoleniom.
Rzeczywiście, bohaterski generał i jego żołnierze nie przegrali żadnej bitwy. 1. Dywizja Pancerna została powołana do życia 25 lutego 1942 r. na rozkaz Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego. Zwycięski marsz dywizji pod dowództwem gen. Maczka wiódł przez północną Francję, Belgię i Holandię aż po wielką bazę niemieckiej marynarki wojennej w Wilhelmshaven. Generał wyzwalał spod okupacji niemieckiej tereny w Holandii i Belgii. Wszystkie działania wojskowe kończyły się zwycięstwem. To niewątpliwie wynik znakomitego wyszkolenia wojskowego, dzielności żołnierzy, ale przede wszystkim geniuszu dowódcy. Szli do walki “o naszą i waszą wolność” z nadzieją na przyniesienie jej Europie i Polsce. Byli przekonani, ż wrócą do wolnej Ojczyzny. Tak się jednak nie stało.
Po zdradzie w Jałcie, gdzie Polska została oddana pod okupację sowiecką, większość “maczkowców” pozostała za granicą. Sam generał Maczek wyjechał do Wielkiej Brytanii. Rząd brytyjski odmówił mu świadczeń generalskich, a nawet żołnierskiej emerytury. Władze komunistyczne z kolei pozbawiły go polskiego obywatelstwa. Generał musiał imać się różnych zawodów, by utrzymać rodzinę. Przez lata pracował jako barman w Edynburgu w hotelu Learmouth. Zawsze powtarzał: „Żołnierz polski walczy na wszystkich frontach o wolność wszystkich narodów, ale życie oddaje tylko za własną ojczyznę”. Odszedł w wieku 102 lat w Edynburgu, ale kazał się pochować na cmentarzu wsród polskich żołnierzy w Bredzie.
Tym bardziej cieszy, że losy generała Maczka postanowił przypomnieć nam znakomity reżyser Rafał Geremek, który ma w swoim dorobku wiele historycznych filmów. Warto tu przypomnieć „Gusen – wojna o Pamięć”, „Jak zbudowano Nową Warszawę” czy najbardziej chyba znaną „Rzeź Woli” – film o największej cywilnej masakrze podczas II wojny światowej. To za ten film Geremek otrzymał na History Film Festival w Rijece (jeden z największych festiwali historycznych w Europie ) nagrodę za „najlepszy film telewizyjny”.
Geremek wraz z Muzeum Historii Polski zrealizował 60-minutowy film dokumentalny „Niepokonany. Opowieść o generale Stanisławie Maczku”, którego premiera odbyła się 3 kwietnia o godz. 18 na muzealnym kanale YouTube.
Reżyser powiedział portalowi British Poles: „Muzeum Historii Polski jest sponsorem i współproducentem filmu. Podczas realizacji filmu korzystałem z fachowej pomocy Muzeum, które przygotowywało jednocześnie wystawę o 1 Dywizji Pancernej, która pokazana była latem w Warszawie i cieszyła się wielkim powodzeniem”.
Postanowiliśmy dowiedzieć się, dlaczego Rafał Geremek zajął się właśnie tą postacią. „Życiorys Generała Maczka to gotowy scenariusz na film. Muzeum Historii Polski ogłosiło konkurs, do którego się zgłosiłem. Mój film to swoista „lekcja z wartości jakie wyznawał Stanisław Maczek”. Był to człowiek niesamowicie szlachetny, reprezentował wartości jakie wyznawało pokolenie, które budowało odrodzone państwo polskie. Jednocześnie był to żołnierz, genialny, niezwykle sprytny dowódca. Wolał kąsać wroga, wycofać się, gdy nie mógł zwyciężyć. Nigdy się nie poddał, nigdy nie dostał się do niewoli. Nigdy nie przegrał żadnej bitwy. Ciagle zbyt mało zna czyny generała i jego 1 Dywizji Pancernej” – odpowiada nam reżyser.
Film przybliży widzowi również młodzieńcze, mniej znane lata generała. Mało kto wie, że Stanisław Maczek studiował we Lwowie filozofię i filologię polską. „Narrację prowadzimy od wczesnej młodości, bo już wtedy Stanisław Maczek wykazywał się niebanalnością myślenia – zaskakiwał dokonaniami na froncie jako młody żołnierz podczas wojny polsko-ukraińskiej, później w wojnie polsko-bolszewickiej. Później okaże się, że Maczek był wybitnym strategiem w czasie II wojny światowej” – dzieli się z nami Rafał Geremek.
Ten film to hołd poległym za “wolność naszą i waszą” żołnierzom 1 Polskiej Dywizji Pancernej i jej dowódcy – gen. Stanisławowi Maczkowi. Generałowi, który nie przegrał żadnej bitwy.
Maria Byczynski
