Anna Koźmińska, najstarsza Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, ukończyła 101 lat

29 maja, 2020

101. urodziny obchodziła Anna Koźmińska, najstarsza spośród żyjących osób, uhonorowanych indywidualnie medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jej historia przez dziesiątki lat pozostawała nieznana. Anna Koźmińska wraz z przybraną matką Marią, narażając swoje życie, ukrywały podczas niemieckiej okupacji czwórkę żydowskich uciekinierów, w tym przez dłuższy czas żydowskiego chłopca Abrahama Jabłońskiego.

Podczas wojny wdowa Maria Koźmińska i jej pasierbica Anna mieszkały w Częstochowie. W latach 1943–45 ukrywały żydowskiego chłopca Abrahama Jabłońskiego (posiadającego dokumenty po zabitym przez Niemców dziecku na nazwisko Bohdan Wojciech Bloch). Czasowo udzieliły też schronienia dalekiemu krewnemu rodziny Jabłońskich – Rubinsteinowi – oraz jego znajomej Ricie wraz z matką Stefą.

We wrześniu 1942 r., podczas prowadzonej przez Niemców akcji likwidacyjnej, ośmioletni Abram wydostał się z getta w Częstochowie. Pomogła mu starsza siostra Iza, która zorganizowała ucieczkę brata z pomocą tzw. granatowego policjanta. Abram ukrywał się między innymi w komórce na węgiel, gdzie zaczął tracić wzrok. Maria Koźmińska wraz z pasierbicą Anną, na prośbę jego wuja, zgodziły się udzielić chłopcu schronienia. Znajomych poinformowały, że dziecko przeżyło tragedię rodzinną, straciło ojca i jest czasowo pod ich opieką.

Koźmińskie troskliwie opiekowały się Abramem i podnosiły go na duchu. Zadbały również o jego edukację, a także zabierały na spacery. Pomimo rewizji niemieckich w ich domu, chłopca udało się uratować.

Po wojnie Abraham Jabłoński wyemigrował do Izraela, gdzie zaświadczył o humanitaryzmie i odwadze obu kobiet. Po czterdziestu siedmiu latach odnalazł Annę Koźmińską w Warszawie. Poprosił ją o spisanie wspomnień z okresu wojny, co też uczyniła.  Na jego wniosek 11 lutego 1991 r. Maria i Anna Koźmińskie zostały uhonorowane przez Instytut Yad Vashem medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W roku 2016 Anna Koźmińska otrzymała od Prezydenta RP Andrzeja Dudy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.

Kierownictwo Instytutu Pamięci Narodowej przekazało w dniu urodzin dostojnej Jubilatki kwiaty wraz z życzeniami.

Polska jest krajem, który najbardziej ucierpiał podczas II wojny światowej, proporcjonalnie do liczby ludności. Straciliśmy ponad 17% naszych obywateli – około 6 milionów obywateli, w tym do trzech milionów polskich Żydów zamordowanych przez Niemców. Polska nadal żąda od Niemiec odszkodowania za te straszne straty.

Polacy stanowią największą grupę narodową wśród Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata uznaną przez Yad Vashem. Do tej pory upamiętniono 26,793 osoby. Ponad 25% z nich było Polakami. Więcej można przeczytać na oficjalnej stronie Yad Vashem. Musimy pamiętać, że w czasie niemieckiej okupacji Polski wielu Polaków ryzykowało życiem – i życiem swoich rodzin – ratując Żydów przed Niemcami. Do tej pory 6992 Polaków, w większości chrześcijan, zostało uhonorowanych przez państwo Izrael tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jest to więcej niż w jakimkolwiek innym narodzie (dla porównania w Niemczech tylko 616). Cała lista dostępna jest tutaj. Biorąc pod uwagę surową karę, która groziła ratującym, liczba ta jest imponująca. Obywatele polscy żyli w najbardziej ekstremalnych warunkach w całej okupowanej przez Niemcy Europie. Okupowana Polska była jedynym terytorium, na którym Niemcy ustanowili prawo, że wszelka pomoc dla Żydów będzie karana śmiercią ratującego i całej jego rodziny. Przynajmniej 50 000 Polaków zostało straconych przez Niemców wyłącznie w ramach kary za ratowanie Żydów.

Nel Badowska

Źródła:

www.ipn.gov.pl

Polacy ratujący Żydów w czasie Zagłady. Przywracanie pamięci/Poles who Rescued Jews during the Holocaust. Recalling Forgotten History, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Kancelaria Prezydenta RP, Muzeum Zydów Polskich POLIN, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2016.

Israel Gutman (red.) Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Polska/The Encyclopedia of the Righteous Among the Nations. Poland, Yad Vashem, Kraków 2009.

Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR: