Tuż przed Świętami Bożego Narodzenia w Koźminie Wielkopolskim wydarzył się mały świąteczny cud – zabytkowy pomnik nagrobny został uratowany przed zawaleniem.
Przechylony i zagrożony ruiną, każdy kolejny dzień stwarzał ryzyko, że historia i pamięć o ludziach sprzed lat znikną na zawsze. Dzięki wspólnemu wysiłkowi i trosce wielu osób udało nam się w porę zareagować i ocalić to wyjątkowe miejsce.
Choć na co dzień mieszkamy w Wielkiej Brytanii, sercem i odpowiedzialnością jesteśmy zawsze tam, gdzie są nasze korzenie. To przypomnienie, że dziedzictwo nie broni się samo, a historia potrzebuje ludzi, którzy w odpowiednim momencie powiedzą: „Nie pozwolimy, by zniknęło”.
Pomnik jest nie tylko świadectwem pamięci o mieszkańcach Koźmina Wielkopolskiego, ale także ważną spuścizną dla nowych pokoleń. Autorką projektu jest Janina Kłopocka (1904–1982), wybitna graficzka, autorka znaku Rodło – godła Związku Polaków w Niemczech, której dzieło nadaje temu miejscu unikatową wartość artystyczną i historyczną.
Poniżej zamieszczam słowa podziękowania, które najlepiej oddają znaczenie tego, co się wydarzyło:
Z głęboką wdzięcznością i szacunkiem składamy serdeczne podziękowania wszystkim osobom i instytucjom, które przyczyniły się do uratowania oraz odnowienia zniszczonego pomnika na cmentarzu w Koźminie Wielkopolskim. Dzięki wspólnemu wysiłkowi, wrażliwości na historię oraz trosce o dziedzictwo lokalne miejsce to zostało przywrócone do godnego stanu i może nadal świadczyć o ludziach oraz wartościach, które kształtowały naszą małą ojczyznę.
Pomnik, mający oryginalną formę obelisku – kapliczki, został ufundowany przez księdza Ignacego Niedźwiedzińskiego i wzniesiony na grobie jego rodziców: Jana Niedźwiedzińskiego, urodzonego 4 lutego 1834 roku, zmarłego 13 czerwca 1924 roku, oraz Marii Niedźwiedzińskiej, urodzonej w 1845 roku, zmarłej 19 czerwca 1933 roku.
Ksiądz kanonik Ignacy Niedźwiedziński urodził się 30 stycznia 1875 roku w Koźminie Wielkopolskim. Był jednym z najwybitniejszych obywateli Jarocina w okresie międzywojennym, kapelanem Powstania Wielkopolskiego 1918 roku, wieloletnim proboszczem parafii pod wezwaniem świętego Marcina, burmistrzem miasta w sierpniu 1922 roku oraz budowniczym kościoła pod wezwaniem Chrystusa Króla. Całe swoje życie poświęcił pracy duszpasterskiej, sprawom oświatowym oraz działalności społeczno-kulturalnej.
W czasie II wojny światowej, mimo grożącego mu aresztowania, nie opuścił swojej wspólnoty. Usunięty z parafii w sierpniu 1941 roku, w październiku został uwięziony w Forcie VII w Poznaniu, miejscu kaźni tysięcy Wielkopolan. Zmarł na tyfus 31 grudnia 1941 roku w Bojanowie, w obozie koncentracyjnym dla księży i sióstr zakonnych. Jego grób znajduje się na cmentarzu w Jarocinie.
Autorką projektu pomnika jest Janina Kłopocka, urodzona w 1904 roku w Koźminie Wielkopolskim, zmarła w 1982 roku w Warszawie, wybitna graficzka i autorka znaku Rodło, godła Związku Polaków w Niemczech.
Autorstwo projektu zostało udokumentowane w oficjalnej biografii artystki, wydanej przez Wydawnictwo „Penelopa” w 2014 roku, co podkreśla wyjątkową wartość artystyczną i historyczną tego miejsca.
Szczególne podziękowania składamy osobom bezpośrednio związanym z realizacją projektu. Dziękujemy Markowi Stella-Sawickiemu, Tomaszowi Wiśniewskiemu, Tomaszowi Lissowskiemu, Tomaszowi Stella-Sawickiemu, oraz Jackowi Stella-Sawickiemu za inicjatywę, koordynację działań oraz zaangażowanie.
Wyrazy uznania kierujemy do przedsiębiorstwa budowlano-kamieniarskiego Ultimate Work z Nowego Lubosza, przy ulicy Polnej 7, w osobach Patryka Łakomego, Sebastiana Łakomego oraz Mariusza Witkowskiego, za profesjonalne wykonanie prac, rzetelność i poszanowanie zabytkowego charakteru pomnika.
Dziękujemy duchowieństwu za życzliwość, opiekę duchową oraz wsparcie. Wyrazy wdzięczności składamy proboszczowi parafii pod wezwaniem świętego Stanisława Biskupa Męczennika w Koźminie Wielkopolskim, Księdzu Adamowi z parafii pod wezwaniem świętego Wawrzyńca w Koźminie oraz Księdzu Zbigniewowi Cieślikowi.
Podziękowania kierujemy także do pana Jarosława Bartczaka, kościelnego parafii pod wezwaniem świętego Wawrzyńca w Koźminie Wielkopolskim, za jego stałą służbę, zaangażowanie oraz pomoc przy pracach renowacyjnych.
Niech odnowiony pomnik będzie trwałym znakiem pamięci, wdzięczności i odpowiedzialności za dziedzictwo historyczne Koźmina Wielkopolskiego oraz świadectwem tego, że wspólna praca i szacunek dla przeszłości budują przyszłość kolejnych pokoleń.”
British Poles
Photos: Tomasz Wiśniewski
