Co powinien zawierać koszyk ze święconką

3 kwietnia, 2021

Święcenie pokarmów w kościele w Wielką Sobotę to wspaniały zwyczaj, mało znany w Wielkiej Brytanii. Na szczęście w licznych polskich parafiach, pomimo lockdownu,  możemy wspólnie poświęcić nasze koszyki. Ale pamiętajcie, że jajka symbolizujące życie nie są najważniejsze w święconce (choć wielu z nas tak się wydaje).

Wśród święconych pokarmów nie może zabraknąć chleba, soli i baranka. Chleb dla nas chrześcijan oznacza ciało Pana Jezusa i jest najważniejszym z symboli. Sól to minerał dający życie i podstawa istnienia, a baranek to symbol zwycięstwa dobra nad złem, życia nad śmiercią.

Pokarmy wkładane do koszyków do święcenia mają swoją symbolikę i znaczenie, nad którymi jednak wiele osób się nie zastanawia po prostu postępując zgodnie z tradycją. Tymczasem każdy element święconki jest usankcjonowany nie tylko tradycją, ale także jest mariażem zwyczajów pogańskich z chrystianizacją Europy.

Święcenie pokarmów przyjęło się w Polsce na przełomie XIII i XIV wieku. Odbywało się ono nie w kościołach, a w domach, gdzie święcony był zastawiony stół. Obecnie miejsce święcenia zależy od regionu – może to być albo kościół albo teren przed kościołem, gdzie na wystawionych stołach wierni ustawiają przygotowane koszyki. Święconka powinna się składać z co najmniej 8 elementów, które mają znaczenie symboliczne.

Chleb – pokarm najsilniej osadzony w wierze chrześcijańskiej – chlebem został rozmnożony przez Jezusa aby nakarmić głodnych, to właśnie niekwaszony chleb został przez niego dany uczniom podczas Ostatniej Wieczerzy. W połączeniu z dawnymi wierzeniami ma gwarantować pomyślność i dobrobyt.

Jajko – obecnie jest nieodłącznie kojarzone ze świętami, jednak w skład święconki weszło stosunkowo późno. Są symbolem nowego życia, w koszyku mogą znajdować się w formie pisanek lub kraszanek, a także po prostu jajek ugotowanych na twardo.

Sól – od zawsze bardzo ważny konserwant, symbolizuje ochronę przed zepsuciem. Jest też symbolem prostoty życia, która jest jedną z chrześcijańskich wartości. Od dawna sól postrzegana jest jako mająca moc tworzenia barier dla nieprzyjaznych duchów.

Baranek – symbol zbawiciela, czyli Baranka Bożego. Oznacza zmartwychwstanie, podstawę wiary chrześcijańskiej. Dawniej wykonywany był z ciasta lub masła, obecnie jest cukrowy lub czekoladowy. W tradycji starotestamentowej baranek składany był w ofierze Bogu w ramach święta Paschy.

Wędlina – związana raczej z wierzeniami przedchrześcijańskimi. Ma zapewniać dostatek, najczęściej wskazywane jest, że powinna być robiona z wieprzowiny.

Chrzan – kolejny dodatek raczej z tradycji ludowych. Można znaleźć informacje, że symbolizuje on siłę, niektórzy wskazują na niego jako symbol goryczy męki pańskiej.

Ciasto – często w formie drożdżowej baby lub paschy wielkanocnej. Ma symbolizować umiejętności i doskonałość.

Pieprz – jest nawiązaniem do dodawania przez żydów gorzkich ziół do mieszanki, w której maczano ofiarnego baranka paschalnego.

Dodatkowym elementem są bazie i bukszpan. Ten drugi, jako wiecznie zielona roślina, symbolizuje życie wieczne, zmartwychwstanie. Bazie są symbolem odradzającego się życia, zastępują też w święconce palmę.

Ciekawostką jest, że na terenach włączonych do Polski po drugiej wojnie światowej zwyczaj święconki upowszechnił się dopiero w XX wieku pomimo faktu, że w Niemczech (szczególnie w południowej części), w Austrii oraz na terytorium Słowenii tradycja ta jest znana. Badanie CBOSu z 2000 roku pokazało, że w tradycji święcenia pokarmów uczestniczy 95% rodzin w Polsce.

Opracowała Daria Więcek

Zdjęcie: Twitter @VeronicaChilde

Kursy walut

PLN/GBP:
GBP/PLN:
GBP/EUR: