„Mazurek Dąbrowskiego” został ogłoszony oficjalnym hymnem narodowym Rzeczypospolitej Polskiej 26 lutego 1927 roku. Słowa hymnu, zwanego też Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech, napisał Józef Wybicki.

Józef Wybicki to polityk, pisarz, publicysta, konfederat barski, członek Komisji Edukacji Narodowej, uczestnik powstania kościuszkowskiego, współtwórca Legionów Polskich we Włoszech. Urodził się 29 września 1747 roku w Będominie na Kaszubach. Wziął udział w wyprawie na pomoc powstańcom w Wielkopolsce w 1794, a później współdziałał w Legionach Polskich we Włoszech, zawsze przy boku swojego przyjaciela generała Jana Henryka Dąbrowskiego.

To właśnie tam stworzył słowa pieśni, która stała się później polskim hymnem narodowym – Mazurka Dąbrowskiego. „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” była bardzo popularnym utworem muzycznym wśród legionistów walczących pod dowództwem  gen. Dąbrowskiego. Późnym latem pisał on do Wybickiego następująco: „Żołnierze do Twojej pieśni nabierają coraz więcej gustu i my ją sobie często nuciemy z winnym szacunkiem dla autora”. Pieśń śpiewano przy okazji świąt narodowych i powstań niepodległościowych w ciągu XVIII i XIX stulecia. Śpiewano ją często w szkołach, ale dopiero w 1927 roku została oficjalnie ogłoszona jako hymn narodowy.

Wybicki walczył w wojnach napoleońskich, czynnie wspierał utworzenie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Za swoje zasługi w Insurekcji Kościuszkowskiej został mianowany przez Kościuszkę generałem ziemiańskim województwa pomorskiego. Jego działalność polityczna i twórczość literacka były imponujące, ale w pamięci zapisał się głównie jako twórca hymnu narodowego.

Gdy się jest na Kaszubach warto wybrać się do Kościerzyny. Jednym z najważniejszym miejsc pamięci narodowej w tym rejonie jest pomnik syna tej ziemi – Józefa Wybickiego. Inicjatywa powstania pomnika pojawiła się w 150. rocznicę śmierci generała i 175. powstania Hymnu Narodowego. Konkurs na projekt wygrał w 1972 roku Wawrzyniec Samp. Uroczyste odsłonięcie 8-metrowego pomnika przez władze miasta miało miejsce 20 lipca 1975 roku.

Kilka kilometrów od Kościerzyny mieści się Dworek Wybickich w Sikorzynie.

Jego ponad 250-letnia historia jest szczególnie związana z rodem Wybickich i słynną postacią Józefa Wybickiego.  Sikorzyno było dla rodziny generała prawdziwym gniazdem rodowym – tutaj urodziło się 7 jego sióstr. Obecnie w Dworku ma miejsce urokliwe muzeum, połączone z kawiarnią, hotelikiem i otoczone wspaniałym ogrodem.

Autor melodii, opartej na motywach ludowego mazurka jest nieznany. Pieśń pierwszy raz została wykonana publicznie 20 lipca 1797 roku podczas pożegnania legionów w mieście Reggio Emilia.

„Jeszcze Polska nie zginęła,
Kiedy my żyjemy.
Co nam obca przemoc wzięła,
Szablą odbierzemy.

Marsz, marsz, Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski.
Za twoim przewodem
Złączym się z narodem.

Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
Będziem Polakami.
Dał nam przykład Bonaparte,
Jak zwyciężać mamy.

Marsz, marsz, Dąbrowski…

Jak Czarniecki do Poznania
Po szwedzkim zaborze,
Dla ojczyzny ratowania
Wrócim się przez morze.

Marsz, marsz, Dąbrowski…

Już tam ojciec do swej Basi
Mówi zapłakany ?
Słuchaj jeno, pono nasi
Biją w tarabany.

Marsz, marsz, Dąbrowski…”

Józef Wybicki zmarł nagle 10 marca 1822 w swoim majątku w Manieczkach.

Jego pamięć jest czczona w całej Polsce – Wybicki jest patronem niezliczonej ilości ulic, placów i szkół. Przede wszystkim jednak każdy z nas czci jego pamięć w trakcie śpiewania Mazurka Dąbrowskiego, bo słowa „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy” oddają najlepiej i najpiękniej ducha narodu polskiego.

Autor: Maria Byczynski

Zdjęcia: British Poles